Chcemy uczyć się dbania o ojczyznę przez to, że jestem dobrym, uczciwym obywatelem, dobrym, uczciwym człowiekiem – mówi Monika Brzezińska, wicedyrektor szkoły. Dla najmłodszych patriotyzm zaczyna się od śpiewania pieśni, tworzenia flag i kotylionów. Starsi uczniowie poznają historię podczas wyjazdów do miejsc pamięci narodowej, a także dzięki współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej i zajęciom w działającym przy szkole Muzeum Armii Krajowej Okręgu Wileńskiego. Szkolne obchody Święta Niepodległości przybierają różne formy, bo chodzi nie tylko o zapamiętanie dat, lecz także o przekazanie tradycji, która ma pozostać żywa.
Wiedza pomagać rozumieć
Reklama
Kontakt z autentycznymi pamiątkami historycznymi pozwala uczniom lepiej poznawać przeszłość. W szkole są różne inicjatywy patriotyczne: koło historyczne, lekcje w muzeum AK, wycieczki śladami bohaterów Kamieni na szaniec. Licealiści zainteresowani historią odwiedzają też miejsca pamięci. W minionych latach, podczas wymian międzynarodowych, młodzież z zagranicznymi rówieśnikami zwiedzała obóz w Auschwitz, młodzież realizująca rozszerzoną historię zwiedzała Pawiak, Sejm, Muzeum Powstania Warszawskiego, a na wycieczkach szkolnych w Gdańsku Muzeum II Wojny Światowej i okręty wojenne. – Najwięcej pamięta się właśnie z wycieczek, z tego, czego doświadczyliśmy osobiście – zauważa pani wicedyrektor. Ważne, aby młodzi nie byli jedynie odbiorcami uroczystości, ale mogli też sami działać.
Pomóż w rozwoju naszego portalu
Magdalena Formejster, nauczycielka historii, podkreśla znaczenie współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej. IPN udostępniał szkole materiały dotyczące najnowszej historii Polski: biuletyny, opracowania i scenariusze lekcji. Przygotowywał też wystawy i konkursy. – To są przyszłe pokolenia, które muszą wiedzieć, w jakim kraju żyją, jaka jest nasza historia – mówi nauczycielka i podkreśla, że patriotyzmu uczą nie tylko lekcje historii, ale również język polski i religia. Wiedza o przeszłości ma pomagać rozumieć teraźniejszość i odpowiedzialność za wspólnotę.
Nie jest przymusem
Patron szkoły, św. Jan Paweł II jest dla nauczycieli punktem odniesienia także w rozmowach o wolności. Na korytarzach umieszczono jego myśli, a święto patrona uczniowie obchodzą m.in. poprzez festiwal piosenki religijnej i grę dotyczącą życia papieża. Wicedyrektor wspomina rozmowę po jednej ze szkolnych Mszy św., podczas której część uczniów zachowywała się niewłaściwie. Kiedy zastanawiała się nad surowszą reakcją, usłyszała od dyrektora, ks. Marcina Czajkowskiego zdanie: „Wiara rodzi się w wolności”. – Oni muszą poczuć, że wiara jest ich wyborem, a nie przymusem, który my tutaj nakładamy – tłumaczy dziś Brzezińska.
Reklama
Dlatego tradycyjne wielkopostne rekolekcje licealistów zastąpiły dni skupienia w mniejszych grupach. Młodzież wyjeżdża do Grotnik, gdzie w gościnnych murach Klasztoru Oblatów rozmawia o wierze i własnych problemach, uczestniczy we Mszy św. i może skorzystać ze spowiedzi. Ta forma pozwala także mówić otwarcie o wątpliwościach. – Wolność oznacza tu nie brak zasad, lecz umiejętność wyboru dobra, bo nasza wolność kończy się tam, gdzie zaczyna się wolność drugiego człowieka – przypomina.
Bez anonimowości, bez przemocy
Jak te zasady przekładają się na codzienność? Magdalena Orzechowska, nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej i mama drugoklasisty, mówi, że wybrała tę szkołę dla swojego dziecka ze względu na sposób traktowania uczniów. – Dziecko ma prawo do tego, że jest wysłuchane, jest zrozumiane, nie jest od razu oceniane – podkreśla. Jej zdaniem chrześcijańskie wartości ujawniają się przede wszystkim w drobnych sytuacjach: rozmowie, cierpliwości i próbie zrozumienia trudnego zachowania.
To szczególnie ważne wobec przemocy rówieśniczej. W podstawówce działa też Koło Mediatorów Rówieśniczych, a nauczyciele szkolą się w kluczowych kwestiach, m.in.przeszli szkolenie dotyczące przeciwdziałania dyskryminacji w szkole i komunikacji bez przemocy. Pedagodzy prowadzą również z najmłodszymi treningi umiejętności społecznych. Starsi uczniowie czytają młodszym i pomagają organizować im aktywne przerwy. – Jak ktoś jest dla nas anonimowy, to łatwiej będę dla niego niemiły – wyjaśnia Brzezińska. Przywołuje prosty przykład: kolega, który pożyczył ołówek, przestaje być nieznajomym z ostatniej ławki. Właśnie z takich doświadczeń rodzą się więzi, które mogą ograniczać agresję.
Odpowiedzialny wybór
Reklama
Rozmowy dotyczą także internetu. Orzechowska przyznaje, że jej dziecko nie korzysta z mediów społecznościowych, a w klasie rozmawia z rodzicami o bezpieczeństwie cyfrowym. – Dzieci mają fantastyczną wyobraźnię i nie trzeba, żeby grały, by miały o czym rozmawiać – zaznacza. Kiedy uczniowie przynoszą niepokojące informacje, nauczyciele uczą ich sprawdzania źródeł, rozpoznawania plotek i proszenia dorosłych o pomoc. Nie chodzi o przemilczanie trudnych tematów, ale o rozmowę bez niepotrzebnego straszenia.
Szkoła korzysta jednocześnie z nowoczesnych technologii: robotyki, tabletów i pracowni wyposażonych dzięki projektom zewnętrznym. W podstawówce telefony nie służą jednak do swobodnego korzystania podczas dnia szkolnego. Jak mówi wicedyrektor, narzędzia mają pomagać tworzyć i myśleć, a nie tylko zabijać czas. To kolejny wymiar nauki odpowiedzialnego wyboru.
W przeddzień Święta Niepodległości powraca więc pytanie, co znaczy wychować patriotę? W tej opowieści odpowiedź nie kończy się na hymnie, fladze czy lekcji historii. Zaczyna się również wtedy, gdy uczeń potrafi wysłuchać drugiego człowieka, odmówić udziału w krzywdzeniu słabszego i zrozumieć, że wolność ma sens tylko razem z odpowiedzialnością.
