Reklama

Szkiełka, które powstają z serca

2018-12-05 11:10

Anna Skopińska
Edycja łódzka 49/2018, str. I, IV-V

Maria Niedziela
Ks. Tadeusz Zurawski SBD

– Ta praca mnie trzyma i daje ogromną radość – to moja pasja, moje hobby – mówi ks. Tadeusz Żurawski SBD, który od ponad półwiecza wykonuje witraże. I tę pasję widać. Nie tylko w opowieściach tego niezwykłego kapłana, ale też w jego pracowni, której dusza przyciąga, a wiszące tu projekty nie pozwalają oderwać oczu

Widać też ogromną wrażliwość księdza, który dopasowuje i skleja te kolorowe szkiełka, według projektów ks. Wincentego Kiliana, ks. Tadeusza Furdyny i wielu innych, w prawdziwe perełki i nadaje im życie. Wykonane przez niego witraże ozdabiają nie tylko łódzkie kościoły, ale też katedrę w Kijowie, świątynie w Wilnie czy Bratysławie, kaplicę prymasowską w Warszawie czy kaplicę w pałacu biskupów łódzkich.

Ksiądz jest też konserwatorem witraży – przeprowadza renowację okien kościoła Ojców Jezuitów, a kilka lat temu naprawiał witraże zrobione ponad sto lat temu przez Francuzów na Samoa. Słuchając księdza, aż trudno uwierzyć, że ten pogodny, tak ciepły i otwarty człowiek, ma tak bolesną historię życia. A przecież zanim zaczęły się witraże, była ucieczka i cała trauma Wołynia. Ziemi, której nie zapomniał. Stąd w jego pracowni tylu uczniów pochodzących z Kresów. I wyjazdy na Kresy.

Witraże

Święci Wojciech, św. Stanisław i św. Andrzej Bobola z kościoła w Anglii, abstrakcyjny witraż z Duchem Świętym z kaplicy biskupów łódzkich czy wizja nieba z Jeruzalem, z aniołami i świętymi, a po drugiej stronie wizja ziemskiego padołu, płaczu. – Takie ziemskie Jeruzalem, pełne nieraz zbrodni, płaczu, ale i świętości – taka wizja ks. Furdyny – mówi i pokazuje mi kolejne projekty.

Reklama

Jeden z najstarszych z kościoła Matki Bożej Różańcowej na Stokach czy św. Franciszek z ptaszkami i przyrodą z Jasła. A potem anioły z kontuszami i witraże z kaplicy prymasowskiej. To wszystko można odkryć w niewielkiej pracowni. A ksiądz uśmiecha się i mówi, że choć najlepiej tworzy do projektów innych, to czasem także sam projektuje. – Na podstawie Glorii Berniniego potrafię już Ducha św. odtworzyć – przyznaje.

Produkcja

Jak powstają witraże? Najpierw musi być projekt w „dziesiątce” – to, jak tłumaczy ks. Żurawski – wielkość zdjęcia. Na jej podstawie powstaje karton, potem szablony. Na każde szkiełko osobny. Potem wycina się odpowiedni kolor szkła, nakleja na taflę szklaną (robi to cioteczna siostra księdza – także wołynianka), potem jest konturowanie, platynowanie i piec. W jednym pomieszczeniu są maszyny do produkcji ramek ołowianych, tu odlewa się pręty. Stoją też piece – różnej wielkości. Witraże układa się na blachach i wypala w temperaturze 500 stopni. Jest też malarnia, gdzie – jak mówi ks. Tadeusz – można zrobić wszystkie podmalunki. Witraż dzieli się na kwatery w specjalnych ramach i transportuje na miejsce – do montażu. Żmudna, ale też ciekawa i twórcza praca. Na postawie jednego kartonu można zrobić bowiem zupełnie różne witraże.

Przez pracownię przeszło kilkunastu uczniów, zwłaszcza z Wołynia, teraz pracuje tu osoba z Żytomierza. Ksiądz śmieje się, że niektórych swoich uczniów już pożenił, a teraz chrzci dzieci.

Nauka

Salezjanin, który smykałkę do projektowania i plastycznych dzieł miał już wcześniej, witrażami zainteresował się krótko po święceniach. – Ks. Wincenty Kilian, malarz i projektant witraży, zaproponował mi otworzenie pracowni w Lutomiersku. Z rzemiosłem artystycznym, jakim jest witrażownictwo, zapoznałem się w pracowni Józefa Olszewskiego, witrażysty z Warszawy – opowiada. – Praktykowałem u niego, tam poznałem wiele różnych tajników związanych z produkcją witraży, ale też studiowałem pięć lat historię sztuki na ATK– dodaje.

Od 1966 r. robi to, co do tej pory. Przyznaje, że w świecie sztuki czuje się swobodnie, ale choć proponowano mu, by uczył, nie zgodził się. – Wolę robić witraże – podkreśla. Przez ponad 50 lat wykonał ich setki. Wylicza kolejne miejscowości i kościoły – Wolbórz, Kraków, Radom.

– Zakon daje mi wszystko, co potrzebne do życia, a ja odpłacam swoim talentem – mówi. Opowiada tak, że po kilku chwilach jest w stanie rozróżnić projekty Furdyny od Kiliana. Ks. Kilian projektował realistycznie, dokładnie, obrazkowo, prace ks. Furdyny są nowoczesne, stylizowane. – To rzeczywistość stworzona, nowa jakość, jego widzenie – jak mówi ks. Tadeusz. A jego projekty? – Ograniczam się tylko do projektowania witraży dekoracyjnych, symbolicznych. Figuralne witraże projektują mi dobrzy malarze. Dawniej byli to ks. Kilian i ks. Furdyna, a obecnie – Remigia Litwinowicz, Joanna Stefańska i Jan Dominikowski – tłumaczy.

W pracowni ma zawsze do pomocy wolontariuszy, pomaga im też wspomniana siostra cioteczna. Oprócz nowych dzieł restaurowane są tu witraże zabytkowe od jezuitów i z innych miejsc. – Sztuka tworzenia witraży współtworzy czas sakralny, przenosi w świat nieprzemijających wartości – mówi. Pokazuje też zdjęcia z finalnych prac – montaży witraży w kościołach. Ale nie tylko do świątyń trafiają te kolorowe szkiełka złożone w całość. Sala balowa w łódzkiej Akademii Muzycznej – dawnym pałacu Poznańskiego – to także jego dzieło albo stojące czy naścienne witraże w klasztorach, czy domach prywatnych. Niezwykle urokliwe, bo grające światłem.

Choroba

Ksiądz robi je z pasją i sercem. Choć przecież mógłby powiedzieć sobie – stop. I miałby prawo, ale nie przestaje. Tak, jak głosić kazania o Wołyniu czy dawać świadectwo swojego cudownego uzdrowienia. Pokazuje fotografie swojej twarzy z czerniakiem. Rak zaatakował całe oko. Nie dotarł do mózgu, bo jakoby lekarze go zabezpieczyli specjalną siatką. Jednak na oku utworzył się nieoperowany guz, który wkrótce miał zaatakować też drugie oko – takie były rokowania. Była chemia, ale też modlitwa.

– Pan Bóg działa przez ludzi i ma swoich aniołów – opowiada ksiądz. – Mój współpracownik spod Nowogradu Wołyńskiego przywiózł mi jaskółcze ziele i zachęcił do metody ashkara – dodaje. Były też spotkania z charyzmatykami u pasjonistów. – Wierzę, że Bóg zadziałał przez te niemedyczne metody, bo narośl zaczęła odpadać, lekarze byli zdziwieni, uznali, że to cud, ja też tak uważam – stwierdza. Po chorobie pozostał mu oczodół i widzenie jak przez mgłę, ale zyskał inne spojrzenie – sercem, wiarą i zaufaniem. I taki hart ducha. Może zaczął się ucieczką z Wołynia?

Wołyń

Nie wygląda na swój wiek. 83 lat nie słychać ani w młodzieńczym głosie, ani nie widać w ruchach. Nie do wiary jest też to, że spędza tyle czasu w usytuowanej w podziemiach kościoła św. Teresy, pracowni. A przecież witraże to nie wszystko. Ks. Tadeusz Żurawski prowadzi też jedną z grup Domowego Kościoła i głosi kazania, w których przekazuje historię i prawdę o Wołyniu. Tam się urodził i stamtąd jako dziecko musiał uciekać. Jak mówi – spod siekiery. Z mamą i bratem. Tatę rzeź ominęła, „uratowali” go Rosjanie, zsyłając na Sybir.

– Nie mówię, że urodziłem się na Ukrainie, że urodziłem się w Związku Radzieckim, choć miałem tak w dowodzie – mówi. – To nie był Związek Radziecki – to była Polska – podkreśla. Opowiada też historie, które szklą oczy, a które widział i których doświadczył. Wraca na te tereny, ale jego wioski już nie ma. – Zapamiętałem sobie wszystkie ścieżki, wszystkie drogi, pamiętam całą tę ucieczkę z Polanówki do Łucka – mówi. Wspomina też, że kości mordowanych nadal walają się po lasach i łąkach.

Ale wspomina także dobrych Ukraińców, którzy pomagali Polakom. Ma sentyment do tamtej ziemi. – Teraz coraz więcej mówi się o Wołyniu, jestem proszony na rocznice, nawet drukiem moje kazania się ukazały, dużo książek teraz wychodzi, kto chce, to może sięgnąć do naszej wołyńskiej historii – mówi.

Ale w jego głosie, gdy wspomina tamten czas, jest smutek i tęsknota. Jego rodzina straciła tam ziemię, ojciec z armią Andersa dotarł pod Monte Cassino, potem mieszkał w Anglii. Po latach dołączyła do niego mama. Nie chcieli wracać, bo nie mieli już do czego. Przeżyli, ale część rodziny zginęła okrutnie wymordowana.

To trudne opowieści. Także dla mnie jako słuchacza. Bo sprawiają, że coś za gardło ściska. Dlatego tak podziwiam, zresztą nie tylko ja, tego pracowitego i dobrego człowieka, księdza, gawędziarza, artystę. Bo tylko uśmiecha się, gdy widzi zdziwienie, że prowadzi w parafii swoją grupę. – Normalnie pracuję, jakby nigdy nic – mówi. Potem pokazuje potłuczony witrażyk z orłem. – To zrobiony tuż po wojnie projekt ks. Kiliana – trafił tu, żebym go skleił – tłumaczy. I podkreśla, że nie jest twórcą, ale hobbystą, choć pewnie każdy, kogo spotkał, myśli inaczej – bo te setki witraży, które podziwiamy, to dzieło rąk i z pewnością też serca ks. Żurawskiego. A cały zarobek przeznaczany jest na cele charytatywne i kościelne.

Tagi:
witraż

Śmiertelna pułapka

2019-09-25 09:51

Mateusz Wyrwich
Niedziela Ogólnopolska 39/2019, str. 48-49

W cieniu smutku i czterech ścian skrywają swoją samotność czy agresję ludzie uzależnieni behawioralnie, wśród nich – od hazardu czy pracy. W ostatnich latach często też od internetu. Szczególnie dotyczy to dzieci i młodzieży

evannovostro – stock.adobe.com

Marta ma dzisiaj 11 lat. Od 3. roku życia oglądała bajki na tablecie, wtedy jeszcze z rodzicami. Od 5. roku życia – już tylko we własnym pokoju. Rodzice pojawiali się podczas śniadania i wieczorem na obiadokolację. Niania nie bardzo się interesowała, czym zajmuje się dziecko. Była zadowolona, że dziewczynka taka spokojna. Na Komunię Marta dostała komputer. Od tego momentu przestała się interesować szkolnymi koleżankami, które miały takie „smarkate” zainteresowania. Sama już oglądała filmy dla dorosłych – te mniej i bardziej drastyczne, modę, praktyczne porady w kuchni. Rodzice chwalili się nią, że taka zaradna. Potrafiła upiec ciasto, przyciąć na działce krzewy. Nie miała problemów z nauką. Rodzice byli z niej coraz bardziej dumni. Pewnego dnia znaleźli ją na domowym tarasie z podciętymi żyłami. Uratowano ją. Trzy miesiące spędziła w szpitalu psychiatrycznym. Powiedziała później psychiatrze, że chciała się odłączyć od samotności jak jedna z jej ulubionych bohaterek internetowej gry.

Wojtek zawsze interesował się sportem. Od wczesnych lat szkoły podstawowej stał na bramce, bo jako chłopiec otyły poruszał się na boisku powoli. Uwielbiał ciastka, a rodzice mu ich nie bronili, uważali, że swoją nadwagę zgubi na murawie. Kilka przepuszczonych bramek podczas podwórkowych rozgrywek zniechęciło go jednak do obecności na osiedlowym stadionie. Pod pretekstem nauki piłkarskich gier symulacyjnych namówił rodziców do kupna PlayStation. Od tego momentu ograniczał swoją obecność na podwórku. Grał namiętnie w domu. Namawiał rodziców do kupienia następnych gier. Gdy ci odmawiali, podkradał im pieniądze. Najpierw drobne sumy, później większe. Wreszcie wszystko się wydało i dostał solidne lanie. Przyrzekł, że więcej kradł nie będzie. I nie kradł – w domu. Zaczął obrabowywać młodsze dzieci. Bił, zastraszał. Siał postrach wśród maluchów przez prawie cały rok szkolny. I kupował kolejne gry. Coraz częściej też chodził na wagary. W końcu za pobicie pierwszoklasisty trafił do Izby Dziecka i pod opiekę kuratora. Później – na blisko dwuletnią terapię do prywatnego ośrodka leczenia uzależnień.

Odrealnione dzieci

Takich i podobnych przypadków jest coraz więcej. Nierzadko komputerowe ofiary kończą komputerowe życie całkiem niekomputerową przedwczesną śmiercią. Bywa też, że w więzieniach. Szczęśliwi ci, którzy trafią do ośrodków terapeutycznych, rozmieszczonych w całym kraju. Takie ośrodki prowadzi m.in. istniejące od ćwierćwiecza stowarzyszenie Katolicki Ruch Antynarkotyczny KARAN.

– Dziecko może popaść w uzależnienie, gdy spędza dużo czasu przed telewizorem, internetem czy przy grach komputerowych, słowem – przy urządzeniach multimedialnych. Po kilka godzin łącznie. Nie rozgraniczamy, że telefon to godzina, telewizor – 2 godziny, internet – 3 godziny. Trzeba to zsumować i daje nam to określoną wiedzę o tym, przez jak długi czas dziecko jest narażone na oddziaływanie tych urządzeń – mówi Anna Chlebna, psycholog i terapeuta z warszawskiej placówki stowarzyszenia KARAN. – Moim zdaniem, uzależnienie behawioralne jest groźniejsze niż alkohol i narkotyki, bo te są szybko widoczne. Przy uzależnieniach behawioralnych jest to o wiele trudniejsze, bo przecież telewizję oglądamy niemal wszyscy, podobnie wszyscy korzystamy z komputera czy telefonu komórkowego. Więc jakież to uzależnienie – pytają niekiedy dorośli. Niestety, objawy u dziecka są widoczne dopiero po dłuższym czasie i niekiedy są nieodwracalne. Z mojego doświadczenia wynika, że rodzice zgłaszają się do nas bardzo późno. Mieliśmy chłopaka, który niemal całe swoje dziecięce życie spędzał przy komputerze, grając w gry. Przez 12 godzin i więcej. Doszło do tego, że swoje potrzeby fizjologiczne załatwiał na miejscu, pod siebie. Rodzice donosili mu jedzenie, byle tylko cokolwiek jadł i pił. Po kilku miesiącach było to nieomal „dzikie” dwunastoletnie dziecko. Nie było z nim żadnego kontaktu. Na próby odłączenia go od sieci reagował agresją fizyczną. Rzucał się na wszystkich. Najpierw został więc umieszczony w szpitalu psychiatrycznym, później skierowano go na leczenie do nas. Wyszedł z tego, ale trwało to wiele długich miesięcy. Na ile pozostawiło to ślady w mózgu – nie wiemy do dzisiaj. Te dzieci często są odrealnione, bo świat wirtualny miesza im się ze światem realnym. Powoduje to ogromne problemy w rozwoju dziecka. Przede wszystkim nieumiejętność przewidywania konsekwencji. Życie takich dzieci to życie w odrealnieniu, bez jakichkolwiek planów. Wszystko jest skoncentrowane albo wokół gier, albo wokół internetu. Takie dziecko nie ma innych planów, jak te skoncentrowane na internecie. Nie idzie do szkoły. Jeśli rodzice blokują internet, to ono kombinuje, jak zdobyć od kogoś telefon, żeby grać dalej. Bądź idzie do biblioteki, ale nie po to, żeby czytać, lecz by mieć dostęp do internetu. Korzysta z kawiarenki internetowej. A w domu zaczynają się kłamstwa, mataczenie, manipulowanie rodzicami.

Kliknij życie

– Pracuję z dziesięciolatkami, jedenastolatkami, ale mam i młodszych pacjentów, którzy już mają poważne problemy z uzależnieniem behawioralnym – mówi psycholog i terapeuta Monika Chrupek ze stowarzyszenia KARAN. – To znaczy, że już wcześniej było coś nie tak w ich sferze emocjonalnej, ale nie zostało zauważone przez rodziców. Niewątpliwym dzwonkiem ostrzegawczym zawsze powinno być dla nich izolowanie się pociechy od nich czy od rówieśników. Niestety, rodzice przychodzą do psychologa dopiero wtedy, kiedy alarmuje szkoła bądź kiedy dziecko jest już w skrajnej sytuacji. Miałam kiedyś młodziutkiego pacjenta, który zaniemówił, bo rodzice odstawili mu komputer. Nie komunikował się zupełnie ze światem. Czekali... dwa miesiące, aż coś się zmieni – opowiada Monika Chrupek. – My apelujemy o to, żeby jeśli nie dziecko – na początku nie chce ono pójść do psychologa – to aby sami rodzice nas odwiedzili. Często bowiem rodzice uważają, że jest to przede wszystkim problem dziecka. To ono ma problem – powiadają – po co więc ja mam być u psychologa czy psychiatry? A tymczasem najważniejsza, kluczowa jest wspólna praca z rodziną. Rodzic nie może udawać, że nie ma problemu – musi reagować. Im wcześniej, tym lepiej – kontynuuje psycholog. – Jeszcze inny problem pojawia się, kiedy zdiagnozujemy, że potrzebna jest pomoc stacjonarna, a więc w ośrodku leczenia. Jak do tej pory nie ma ośrodka refundowanego przez NFZ dla uzależnionych behawioralnie. Są ośrodki prywatne, ale drogie. Trudno jest też z dziesięciolatkami, bo starsze, powiedzmy: szesnastolatki, mają już jakąś osobowość prawną. Dziesięciolatek nie. I trudno go odseparować od rodziców – jest to możliwe dopiero w skrajnych sytuacjach, kiedy idzie do szpitala psychiatrycznego, bo się okaleczył, albo też grozi samobójstwem. W szpitalu wyrównują stan psychiczny dziecka i zalecają dalsze leczenie. Apelujemy więc do rodziców, by poświęcali czas dzieciom, a nie pozwalali, żeby smartfon, telewizor czy tablet zastępował tatę i mamę. Żeby zapoznawali się z problemami własnych dzieci, bo większość ich kłopotów wynika z wcześniejszych zaniedbań wychowawczych. Bo smartfon czy internet to sposób dziecka na radzenie sobie z problemem. Od jakiegoś czasu prowadzimy program z zakresu profilaktyki „Kliknij życie”. Jest to pogram edukacyjny skierowany do szkół. Prowadzimy zajęcia dla młodzieży oraz spotkania informacyjne dla rodziców na temat objawów uzależnienia. I apelujemy, żeby nie bagatelizować edukacji, aby nie okazało się później, że w sposób nieodwracalny zaniedbaliśmy własne dziecko – podkreśla Monika Chrupek.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Krzyżyk z drewna wraku „Titanica” sprzedany za 11600 euro

2019-10-21 21:14

ts / Wiltshire (KAI)

Na aukcji w Wielkiej Brytanii sprzedano krzyż, wyrzeźbiony z drewna pochodzącego z wraku legendarnego „Titanica”. Jak poinformowały media brytyjskie, prosty, 13-centymetrowy krzyżyk, sprzedano 19 października w Wiltshire w pobliżu kurortu Bath. Nabywca zapłacił za niego 10 tys. funtów (około 50 tys. zł). Dom aukcyjny oczekiwał, że będzie to cena około 12-18 tys. funtów.

F.G.O. Stuart (1843-1923)/pl.wikipedia.org

Krzyżyk wyrzeźbiono w zakładzie Samuela Smitha. Był on członkiem załogi statku SS „Minia”, który po katastrofie zbierał na swój pokład zwłoki zmarłych pasażerów. Członkowie załogi zbierali także wyrzucone przez morze przedmioty, w tym części wraku z drzewa dębowego. Z tego drzewa Smith wyrzeźbił później krzyżyk, upamiętniający ponad 1500 ofiar zatopionego „Titanica”. Do czasu aukcji znajdował się on w posiadaniu potomków byłego marynarza.

Luksusowy parowiec „Titanic”, swego czasu największy statek świata, podczas swego pierwszego rejsu z Wielkiej Brytanii do Nowego Jorku w kwietniu 1912 r. zderzył się z górą lodową i zatonął. Przedmioty z wraku odkrytego w 1985 r. osiągają wysokie ceny na aukcjach.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem