Nowe idee humanistyczne, które rozprzestrzeniały się w XV i XVI wieku w Europie, nie ominęły terenu diecezji lubuskiej. Działo się to co prawda z pewnym opóźnieniem, ale jednak. Brandenburgia, na której obszarze leżało ówczesne biskupstwo lubuskie, była krajem opóźnionym w stosunku do reszty krajów niemieckich.

W powszechnej opinii idee Marcina Lutra szybko przyjmowały się w Europie. Jednym z powodów takiej sytuacji miał być powszechny upadek życia duchownych. Nie wszędzie tak było. Wielu duchownych lubuskich prowadziło prawdziwie pobożne i świątobliwe życie. Do nich możemy zaliczyć pierwszego rektora uniwersytetu Konrada Wimpinę.

Powstanie uczelni

Poważne reformy w dziedzinie szkolnictwa nad Środkową Odrą zapoczątkował elektor brandenburski Joachim I. W 1506 r. doprowadził do utworzenia Uniwersytetu we Frankfurcie – Universitas Francofurtensis. Jednak sam proces tworzenia pierwszej brandenburskiej Wszechnicy trwał znacznie dłużej. Niemałą rolę w tym dziele odegrał biskup lubuski Dytryk von Bülow. Rządcą diecezji został w 1491 r. Jednak już od 1487 r. stał na czele rady organizacyjnej uczelni, a gdy uniwersytet powstał, został jego pierwszym kanclerzem.

Uczelnia ta miała cztery wydziały: teologiczny, prawniczy, medyczny oraz sztuk wyzwolonych. Potrzebną kadrę ściągnął elektor z innych niemieckich uniwersytetów. Katedry obsadzili wybitni uczeni. Dzięki temu uczelnia miała zapewniony znakomity start. Na pierwszy rok zajęć przyjęto aż 928 studentów. Świetna działalność w pierwszym okresie została zatrzymana już po kilkunastu latach. Powodem tego były nowe prądy religijne Marcina Lutra rozprzestrzeniające się nad Środkową Odrą. Uniwersytet we Frankfurcie opowiedział się przeciwko nauce Lutra. Szczególnie mocno wiary katolickiej bronił pierwszy dziekan teologii, a jednocześnie pierwszy rektor uniwersytetu Konrad Wimpina z Lipska.

Upadek

Z czasem uniwersytet we Frankfurcie zaczął podupadać coraz mocniej. Niskie zarobki pracowników naukowych oraz antyreformatorski kierunek studiów doprowadziły do odpływu studentów do innych uczelni. Szczególnie do Wittenbergi.

Po 1537 r. jednak i na Uniwersytecie we Frankfurcie zaczęły coraz mocniej rozprzestrzeniać się idee Marcina Lutra. Gdy elektor Joachim II opowiedział się po stronie reformatorskiej, sam uniwersytet przyjął nowe idee. Universitas Francofurtensis istniał od 1506 do 1811 r. Po utworzeniu uniwersytetu w Berlinie rola Frankfurtu podupadła, a samą uczelnię przeniesiono do Wrocławia. Uniwersytet we Frankfurcie odrodził się dopiero w 1991 r.

Obrońca wiary

Konrad Wimpina, właściwie Konrad Koch, urodził się ok. 1460 w Buchen. W latach 1479-85 studiował na Uniwersytecie w Lipsku. Opisywano go jako człowieka spokojnego oraz nieskazitelnego charakteru. Był stały w swoich przekonaniach.

W 1481 r. uzyskał w Lipsku stopień licencjata. Był uczniem Martina Policha z Mellerstadt. Od samego początku był zwolennikiem filozofii św. Tomasza z Akwinu. Jego pierwszym dziełem było „Praecepta augmentandae rhetoricae orationis commodissima et ars epistolandi”, czyli instrukcja do tworzenia przemówień i listów z przykładami i wzorami w czterech częściach. W 1493 i 1496 r. opublikował „De ortu, progressu et fructu theologiae”, czyli wstęp do jego wykładów na temat Tomasza z Akwinu oraz „Errologium sive De erroribus philosophorum lib. Ja”.

W 1495 r. przyjął w Würzburgu święcenia subdiakonatu, zaś w 1500 r. święcenia kapłańskie. Doktorat z teologii uzyskał także w Lipsku. W 1505 r. został wezwany przez elektora Joachima I do Frankfurtu celem zorganizowania uniwersytetu. Był kilkakrotnie dziekanem wydziału teologicznego we Frankfurcie. Wimpina był również kanonikiem przy katedrach w Brandenburgu i Havelbergu. W 1530 r. uczestniczył w Sejmie Rzeszy w Augsburgu jako teolog elektora Joachima.

Wimpina na różne sposoby starał się bronić katolickiej wiary. Jedną z najbardziej znanych jego inicjatyw była dysputa i demonstracja, którą urządził na początku 1518 r. na Przedmieściu Gubińskim we Frankfurcie. W dyspucie wzięło udział 300 duchownych z okolicznych miast i miejscowości oraz klasztorów. Wimpina w imieniu Tetzla obalał w polemice naukę Lutra. Spalono wówczas pisma Lutra i potępiono jego naukę. Duchowni lubuscy mięli zatem wsparcie ze strony frankfurckiego wydziału teologicznego.

Jednak najważniejsze osiągnięcia Wimpiny w tej sprawie dokonały się na łonie naukowym. Opracował wiele rozpraw i mów. W 1528 r. opublikował m.in. wielkie dzieło przeciw nauce Lutra „Sectarum, errorum... ab origine ferme christianae ecclesiae ad haec usque nostra tempora... Anacephalaeoseos librum parte stres”. To jedno z najbardziej kompletnych i kompetentnych dzieł XVI-wiecznej Europy obalające tezy luteranizmu. W swych pracach sprzeciwiał się Lutrowi, wykazując, że luteranizm nie jest nową doktryną, ale jedynie streszczeniem wszystkich dotychczasowych herezji w Kościele.

W przypadku Wimpiny naukowa dociekliwość w badaniu nauki Lutra szła w parze z przykładnym życiem. Do samego końca pozostał wierny katolickiej nauce, której na różne sposoby bronił. A jego dzieło „Sectarum...” należy do najciekawszych osiągnięć dawnej lubuskiej teologii.

Konrad Wimpina w swoich czasach cieszył się dużym autorytetem. Do końca swoich dni, wraz z lubuską kapitułą oraz biskupami Dytrykiem von Bülowem, Jerzym von Blumenthalem i Janem VII Horneburgiem, bronił praw i wolności Kościoła katolickiego.