Według wstępnych wyników Spisu Powszechnego z 2021 r. jest nas niewiele ponad 38 mln. To spadek o 1,2% w porównaniu ze spisem z 2011 r. W Warszawie odnotowano jednak spory przyrost liczby ludności, tj. o 159,7 tys. osób. To więcej niż wszystkie duże miasta, które odnotowały wzrost liczby mieszkańców – Kraków, Wrocław i Gdańsk – razem wzięte. To mniej więcej tyle, ile liczy Bytom.

Trzeba pamiętać, że dane ze spisu, szczególnie te dotyczące stolicy, są najpewniej niedoszacowane. Są osoby mieszkające tu na stałe i umykające statystyce. Do tego, jak się oblicza, do 250 tys. nie mieszka tu, ale przyjeżdża do pracy.

Co trzeci mieszkaniec województwa mazowieckiego mieszka w Warszawie, co siódmy Polak mieszka w województwie mazowieckim, liczącym według spisu nieco ponad 5,5 mln mieszkańców. To o ok. 245 tys. (prawie 5%) więcej niż w poprzednim spisie. Z polskich województw więcej mieszkańców ma jeszcze tylko pomorskie.

Z miasta na wieś

Mazowszanie to na ogół mieszkańcy miast. Stanowią oni prawie dwie trzecie ogółu mieszkańców. Co drugi mieszka w stolicy. W dziesięć lat ludność miejska zwiększyła się o ok. 184 tys. osób, tj. o ok 5,5%. Wzrost ten tylko w niewielkim stopniu wynika z nadania w okresie międzyspisowym praw miejskich siedmiu miejscowościom wiejskim (w sumie dało to Mazowszu ok. 20 tys. nowych mieszczan).

Co ciekawe, w liczbach bezwzględnych mieszkańców wsi też sporo przybyło – 62,5 tys. (wzrost o 1,2%) w porównaniu wynikami NSP 2011. Inna sprawa, że w całej Polsce liczba mieszkańców miast zmniejszyła się dokładnie o 2,8%.

To skutek głównie wynik suburbanizacji – przemieszczania się ludności z obszarów miejskich do otaczających je stref podmiejskich. Wielu developerów skupia się na takich strefach.

Mazowszanin jest kobietą

Nie da się stwierdzić, że Mazowszanin jest kobietą. Jedynie, że częściej kobietą niż mężczyzną. Wiosną ub.r. populacja kobiet w województwie mazowieckim liczyła prawie 2875 tys. i była o ok. 234 tys. większa od populacji mężczyzn. Kobiety stanowiły dokładnie 52,1% ogółu ludności województwa. Przewaga liczby kobiet nad liczbą mężczyzn wystąpiła w 155 gminach, w 124 gminach odnotowano przewagę liczby mężczyzn nad liczbą pań.

Większa liczba osób określonej płci zmienia się wraz z wiekiem. W 2021 r. nadwyżka mężczyzn nad liczbą kobiet występowała we wszystkich rocznikach do 25. roku życia. W starszych rocznikach odnotowano nadwyżkę liczby kobiet nad mężczyznami.

W ciągu 10 lat współczynnik feminizacji nie zmienił się. Liczba kobiet przypadająca na 100 mężczyzn wyniosła 109, w miastach – 114, a na wsi – 101. Najwyższy odnotowano w Warszawie (117) oraz w Milanówku i Płońsku (po 114), najniższy w gminie Wierzbno (90).

W centrum i na peryferiach

Suburbanizacja na Mazowszu jest faktem. Wielu developerów skupia się na strefach podmiejskich. Nic dziwnego, że porównując dane z dwóch ostatnich spisów, da się stwierdzić, że największy przyrost ludności wystąpił w gminach położonych wokół Warszawy.

W gminach Wieliszew i Lesznowola – o dwie trzecie, w Markach i Ząbkach o ponad połowę. Znaczny przyrost ludności odnotowano też na obszarach podmiejskich większych miast – tych na prawach powiatu. Najbardziej skurczyły się gminy na peryferiach województwa: Sterdyń i Ceranów – o jedną piątą.

Spośród 314 gmin w województwie mazowieckim w 24 przyrost ten wyniósł powyżej 20% W dwóch zanotowano ubytek ok. 20% lub powyżej gminie Sterdyń i Ceranów.

Więcej mieszkań

Duży przyrost ludności w sporej mierze pokrywa się z odpowiednim przyrostem liczby mieszkań. W ostatniej dekadzie największy odnotowano w gminie Wieliszew (aż o 86,2%), w Markach i Radzyminie (o prawie trzy czwarte) oraz w gminie Lesznowola (o dwie trzecie). Największy spadek liczby mieszkań miał miejsce w gminach: Jabłonna Lacka, Sterdyń, Obryte i Klwów (o ok. 18-14%).

Wyniki Narodowego Spisu wskazują, że wiosną 2021 r. w województwie mazowieckim liczba mieszkań rośnie szybciej niż w całej Polsce – wzrosła o 352 tys. (o 17%, w całej Polsce – o 12,8%).

Przyrostu liczby mieszkań była wyższa w miastach niż na terenach wiejskich. Liczba mieszkań w miastach wzrosła w porównaniu z NSP 2011 o 19,4% podczas gdy na wsi o 11%.

Gęsty Piastów

Gęstość zaludnienia, jak na Polskę, na Mazowszu jest spore – 155 osób na km2 (w 2011 r. – 148). Przy czym największe jest nie w Warszawie, lecz Piastowie (4042), Ząbkach (3984) i Legionowie (3930). Mniej niż 20 osób na 1 km2. przypadało w 3 gminach wiejskich: Ceranów (17), Krzynowłoga Mała (18) i Dzierzgowo (19).

Mazowsze starzeje się. Według spisu, nieznacznie zwiększyły się odsetek (o 0,6% do 19,3%) i liczba (o 80,6 tys. do 1065 tys.) osób w wieku przedprodukcyjnym (do 18. roku życia). Wyraźnie zmniejszyła się za to liczba osób w wieku produkcyjnym (18-66/60 lat). W 2021 r. porównaniu z 2011 r. o 83,3 tys. zmniejszyła się liczba, a o 4,4% (do 59%) – odsetek tych osób.

Znacząco zwiększyła się liczebność osób w wieku poprodukcyjnym (powyżej 65 lata – mężczyźni, 60 lat – kobiety) – o 249 tys. do 1189 tys., a udział tej populacji zwiększył się o 3,8%, aż do 21,6%.

Młode Ząbki

Efektem tych zmian jest wzrost współczynników obciążenia demograficznego. W 2021 r. na każde 100 osób w wieku produkcyjnym przypadało 69 osób w wieku nieprodukcyjnym, czyli aż 12 więcej niż 10 lat wcześniej.

W miastach wskaźnik starości demograficznej (relacja liczby ludności w wieku poprodukcyjnym do ogólnej liczby ludności) wyniósł 19,2% – wobec 15 w 2011 r., a na wsi – 16,3% – wobec 13,6% W 2021 r. wartość wskaźnika starości demograficznej zawierała się w przedziale od 9,9% w Ząbkach, do 26% w Podkowie Leśnej.

O starzeniu się województwa świadczy też tzw. indeks starości. W 2021 r. w 187 gminach indeks starości przyjmował wartości powyżej 100, w 5 gminach – na poziomie 100 (odnotowano zbliżoną liczbę osób starszych i dzieci), a w 122 – poniżej 100. Najwyższą wartość indeksu starości odnotowano w gminie wiejskiej Nur – 207, co oznacza, że liczba osób w wieku co najmniej 65 lat i więcej (dziadków i babć) ponad dwukrotnie przewyższyła liczbę osób w wieku 0-14 lat (wnucząt).

Z kolei co najmniej dwukrotnie więcej dzieci niż osób starszych mieszkało w trzech gminach – w gminie Lesznowola, w Ząbkach i Markach (indeks starości odpowiednio: 43, 46 i 47).