Beata Pieczykura: Jakie są początki kultu maryjnego w Rudach?

Ks. Sebastian Śliwiński: Początki kultu maryjnego w Rudach wiążą się z osiedleniem w tym miejscu cystersów w XIII wieku. Fundatorzy klasztoru i kościoła, książęta raciborsko-opolscy, podarowali cystersom w Krakowie obraz Matki Bożej. Z tym obrazem trzynastu mnichów z Jędrzejowa przybyło do Rud w 1258 r.

Na przestrzeni wieków rozwijał się kult Matki Bożej, powstało też wiele legend związanych z cudownym obrazem. W XVIII wieku przebudowano kościół na styl barokowy. Dobudowano wtedy kaplicę Matki Bożej, by – z powodu nasilającego się ruchu pielgrzymkowego – utworzyć w kościele osobne miejsce kultu maryjnego. Dziś kaplica Mariacka to perełka śląskiej sztuki barokowej! To jedyna część kościoła, która cudownie ocalała w czasie wielkiego pożaru świątyni w 1945 r. Kościół podpaliła Armia Czerwona.

Od 1995 r. pocysterski kościół w Rudach stał się diecezjalnym sanktuarium maryjnym, a 14 czerwca 2009 r. został wyniesiony do rangi bazyliki mniejszej.

Kiedy i w jaki sposób obraz Matki Bożej trafił do Rud? Jaka jest jego historia?

Jeżeli chodzi o sam obraz Matki Bożej, to ostatnie ekspertyzy przeprowadzone w 1991 r. wskazały, że dzisiejszy cudowny wizerunek pochodzi z XV wieku. Malowany jest temperą na lipowej desce o wymiarach 114 x 73,5 cm i przedstawia Panią Pokorną – Matkę Bożą z Dzieciątkiem na lewym ramieniu. Święty Jan Paweł II, w czasie krótkiego pobytu na gliwickim lotnisku 17 czerwca 1999 r., poświęcił korony dla Matki Bożej, a uroczyście nałożył je na obraz nuncjusz apostolski abp Józef Kowalczyk 4 czerwca 2000 r. Warto zwrócić uwagę, że w parafii przechowywane są m.in. pocysterskie relikwie Krzyża Świętego.

Jak rozwija się kult Matki Bożej w parafii? Jakie wydarzenie w jego historii jest najważniejsze?

Największym wydarzeniem związanym z kultem Matki Bożej Pokornej jest odpust ku Jej czci w drugą niedzielę czerwca. Na odpuście są obecni biskupi całej metropolii górnośląskiej, kapłani i licznie zgromadzony lud. Podczas procesji eucharystycznej niesiony jest feretron z wizerunkiem Matki Bożej Pokornej przez Bractwo Najświętszego Sakramentu. Drugim wydarzeniem jest odpust ku czci Matki Bożej Wniebowziętej 15 sierpnia. Taki tytuł nosi kościół parafialny w Rudach, zresztą tak jak każdy jeden kościół pocysterski. W każdą środę w kaplicy maryjnej odmawiana jest nowenna do Matki Bożej Pokornej. Jedną z części nabożeństwa jest przedstawianie próśb i podziękowań za wstawiennictwem Matki Bożej, które pozostawili pielgrzymi.

Czy są grupy, stowarzyszenia parafialne, które w sposób szczególny promują kult Matki Bożej?

W naszej parafii działa wiele różnych grup. Każda z nich w większym lub mniejszym stopniu wpływa na szerzenie kultu maryjnego, np. dziewczęca schola liturgiczna czy przyparafialny chór im. Juliusza Rogera. Te grupy przez swój śpiew ubogacają liczne Msze św. i nabożeństwa maryjne. Dają również koncerty pieśni o tematyce maryjnej, a także pieśni dedykowanych Pani Pokornej.

Myślę, że dwie grupy zasługują na szczególną uwagę: osoby należące do tych grup nie tylko czczą Maryję, ale też pragną Ją naśladować swoim życiem. Jedną z nich jest grupa Dzieci Maryi, a drugą – wspólnota Żywego Różańca. Każdego tygodnia Dzieci Maryi spotykają się w salce katechetycznej, aby pogłębiać wiedzę religijną, a zwłaszcza wiedzę na temat Matki Bożej, i rozwijać Jej cześć i kult. Podejmują służbę ze sztandarem maryjnym podczas nabożeństw maryjnych, szczególnie w maju i październiku, a także w czasie odpustów i nowenny do Matki Bożej Pokornej.

Drugą grupą jest Żywy Różaniec, który istnieje w naszej parafii od 25 lat. To pięć róż różańcowych, które z wielkim zaangażowaniem promują kult Matki Bożej Pokornej w parafii i sanktuarium. Raz w miesiącu gromadzą się na zmianie tajemnic różańcowych, podejmują intencje modlitewne za wstawiennictwem Matki Bożej Pokornej, a także wyznaczają konkretne funkcje dla poszczególnych członków na czas nabożeństw i uroczystości związanych z kultem Matki Bożej. Przewodniczą modlitwom, podejmują służbę ze sztandarem, dbają o pielgrzymów przybywających na różnego rodzaju pielgrzymki związane z kultem Matki Bożej.

Jaki jest charakterystyczny rys tej wspólnoty?

Jak już wcześniej powiedziałem, w naszej parafii działa wiele wspólnot i stowarzyszeń, do których należą dorośli, dzieci i młodzież. Mimo różnych dróg formacji i zadań, które stoją przed każdą grupą, ich głównym celem jest formowanie dojrzałych chrześcijan, ubogacanie liturgii czy szerzenie kultu Maryi.

Z jakich zakątków Polski czy państw przybywają do Rud pielgrzymi?

Pielgrzymki to jedna z najstarszych i jedna z najpopularniejszych form kultu maryjnego. Do naszego sanktuarium przybywają pątnicy z różnych części diecezji gliwickiej, a także całej metropolii górnośląskiej. W sanktuarium odbywają się najważniejsze wydarzenia i pielgrzymki diecezjalne. Każdego roku przybywa tu ok. 30 tys. wiernych w zorganizowanych grupach i rzesza pielgrzymów indywidualnych, których nie jesteśmy w stanie zliczyć. Do tego najstarszego sanktuarium maryjnego na Śląsku docierają także pielgrzymi z różnych zakątków Polski, Czech, Niemiec, Austrii. Byli pielgrzymi z Włoch czy ze Stanów Zjednoczonych. Corocznie organizowane są pielgrzymki: Liturgicznej Służby Ołtarza, rodzin, chorych i niepełnosprawnych, orkiestr, kobiet, katechetów, nauczycieli i wychowawców, pracowników Caritas, członków Żywego Różańca; zorganizowane były również pielgrzymki rowerowe, motocyklowa i konna. Ponadto – nocne piesze pielgrzymki młodzieży z katedry gliwickiej i wiele innych mniejszych.

Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że w ciągu ostatnich kilku lat znacząco wzrosła liczba pielgrzymek dzieci pierwszokomunijnych i ich rodzin, które dziękują za dar Eucharystii. Często przybywają maturzyści, uczniowie, a nawet całe grupy przedszkolaków.

Czy odbywają się tu wydarzenia pozaliturgiczne promujące kult Matki Bożej?

Od ponad 25 lat w bazylice organizowane są koncerty muzyki organowej z cyklu „Muzyka w Starym Opactwie”. Muzycy przybywają z różnych części Polski i z zagranicy.

Jaka jest największa radość duszpasterska Księdza Proboszcza, jaka troska, jakie są plany na przyszłość?

Wielką radością dla mnie jako kapłana i kustosza sanktuarium jest fakt, że do kaplicy Matki Bożej ciągle przebywają wierni, aby przez Jej orędownictwo wypraszać potrzebne łaski u Jezusa Chrystusa i dziękować za te otrzymane. W ciągu ostatnich 9 lat, jako proboszcz w rudzkiej parafii, wysłuchałem wielu ludzkich historii, ludzkich dramatów; byłem świadkiem przeżywania choroby, doświadczenia braku potomstwa, na które odpowiedzi, nawet w formie cudu, otrzymali przybyli pątnicy.

Można również zauważyć, że od kilku lat znacznie przybywa osób, które pragną, by odprawiona została w ich intencji Msza św. za wstawiennictwem Matki Bożej Pokornej, właśnie w kaplicy przed Jej Świętym Obliczem. Są to najczęściej Msze św. związane z jubileuszami ślubnymi i urodzinowymi. Pięknym zwyczajem stało się to, że po każdej Mszy ślubnej nowożeńcy udają się przed ołtarz Matki Bożej, aby zawierzyć siebie, rodzinę i całą wspólną przyszłość.

Przez przeszło 750 lat wierni oddawali się pod opiekę Matki Bożej. Moim jedynym pragnieniem jest to, aby tak pozostało. Żywa wiara, obecność wiernych, otrzymane łaski to największy dar, jaki można otrzymać.

W przyszłym roku będziemy obchodzić 25. rocznicę koronacji obrazu Matki Bożej Pokornej. Chcemy przygotować się do tego wydarzenia przez rekolekcje parafialne i jeszcze większą obecność i zaangażowanie podczas nabożeństw maryjnych i nowenny.

Bardzo serdecznie zapraszamy do naszego rudzkiego sanktuarium, pocysterskiego kompleksu oraz parku, które tworzą całość.