Zmianę możemy wyczuć w dotyku. Jest to niewielki, wypełniony płynem guzek, który może powodować ból i sztywność lub utrudniać ruchy kończyną, zwłaszcza podczas zginania kolana, przy większym wysiłku lub w trakcie uprawiania sportu. Jako pierwszy opisał tę zmianę XIX-wieczny brytyjski chirurg dr William Baker, stąd nazwa: torbiel lub cysta Bakera.

Diagnostyka

W diagnozowaniu zmiany podstawą jest wynik badania USG, które precyzyjnie wykazuje jej wielkość i umiejscowienie. Czasem konieczna jest pogłębiona diagnostyka – wtedy lekarz zleca dodatkowe badania, np. rezonans magnetyczny. Ważne, by w trakcie procesu diagnostycznego udało się ustalić podłoże zmiany. Powstanie torbieli podkolanowej może być wynikiem m.in. różnego rodzaju przeciążeń stawu, do których dochodzi np. w trakcie uprawiania sportu, urazów kolana i uszkodzenia chrząstki lub łąkotki. Inną grupą przyczyn są choroby, np. reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), dna moczanowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, a także otyłość. Wówczas trzeba leczyć nie tylko samą torbiel, ale przede wszystkim schorzenie podstawowe.

Rodzaje i objawy

Wyróżniamy następujące rodzaje torbieli Bakera: zapalne, włókniste i synowialne. Różnią się one budową i składem komórkowym, a także grubością ścian; pierwsze mają ściany o grubości ok. 8 mm, kolejne – odpowiednio 1-2 mm i 2-5 mm.

W zależności od wielkości i rodzaju torbiel może powodować różne objawy: zaczerwienienie i ocieplenie w tej okolicy, ból nasilający się podczas dłuższego chodzenia, obrzęk kolana i ograniczenie ruchomości w stawie, drętwienia okolicy łydki. Guzek, w zależności od jego umiejscowienia, może wywierać nacisk na sąsiednie struktury anatomiczne, co może prowadzić do ich stopniowej destrukcji. Z kolei ucisk na naczynia krwionośne w tej okolicy może skutkować złym ukrwieniem kończyny. Jeżeli dojdzie do ucisku nerwu piszczelowego lub strzałkowego, mogą wystąpić zaburzenia czucia. Może także pęknąć cysta, co powoduje piekący ból w okolicy łydki.

Postępowanie

Rodzaj i wielkość torbieli, a zwłaszcza jej związki z innymi chorobami decydują o ścieżce postępowania medycznego. Już na początku wskazane są ograniczenie eksploatacji stawu kolanowego i odciążanie kończyny. Ulgę w dolegliwościach mogą przynieść odpoczynek z nogą ułożoną wyżej, np. na zrolowanym kocu, i zimne okłady. Aktywność fizyczna jest możliwa, ale zgodnie ze wskazaniami ortopedy, rehabilitanta lub fizjoterapeuty. Specjalista może zalecić specjalne ćwiczenia na torbiel Bakera lub zabiegi fizykoterapeutyczne, np. pole magnetyczne, ultradźwięki, masaż. Często stosowane są leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Jednym z możliwych kroków jest też nakłucie torbieli w celu zmniejszenia ilości zawartego w niej płynu.

Jeżeli leczenie nie przyniosło poprawy, trzeba rozważyć usunięcie torbieli przez zabieg operacyjny: klasyczny lub artroskopowy. Ta druga, bardziej nowoczesna metoda zmniejsza pooperacyjne dolegliwości i pozwala na szybszy powrót do sprawności; niestety, zdarzają się przeciwwskazania do jej zastosowania.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej.