Kapituły katedralne są to instytucje sięgające swymi początkami starożytności chrześcijańskiej. Początkowo tworzyło je prezbiterium, czyli wspólnota kapłanów i diakonów miasta biskupiego, stanowiąca swoisty senat biskupa i wspomagająca go w spełnianiu czynności liturgicznych i w zarządzie diecezją. Z czasem ich pozycja jeszcze bardziej się umocniła. Przyczyniły się do tego przede wszystkim nadane im uprawnienia, m.in. prawo do zarządu diecezją w czasie wakansu stolicy biskupiej, udzielanie zgody na podejmowane przez biskupów decyzje, swoboda w administrowaniu majątkiem kapituły, a także - w pewnym okresie - prawo wyboru biskupów. Niestety, uprawnienia te oraz niezależność finansowa kanoników utrudniały biskupom sprawne zarządzanie diecezją. Zrodziła się więc myśl dokonania reformy samej instytucji kapituły. Zainicjował ją w XVI w. sobór trydencki. Podjęte wówczas działania, kontynuowane w ciągu wieków, doprowadziły do tego, że obecnie, na mocy Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r., rola kapituły zredukowana została tylko do czynności liturgicznych, a jej dawne uprawnienia administracyjne przejęły: Rada Kapłańska i Kolegium Konsultorów. Mimo utraty dawnej pozycji kapituła katedralna w dalszym ciągu odgrywa w życiu diecezji znaczną rolę, zaś przynależność do jej gremium dodaje prestiżu. Z tego też względu nadal cieszy się ona wśród duchowieństwa dość dużą popularnością.
Do tej bogatej tradycji nawiązał ordynariusz rzeszowski bp Kazimierz Górny podejmując starania o powołanie Kapituły Katedralnej w Rzeszowie. Na jego prośbę została ona erygowana dekretem Stolicy Apostolskiej - Kongregacji ds. Duchowieństwa z dnia 22 lutego 1993 r. Po kilku latach, w 2000 r., decyzja ta została wprowadzona w życie. Najpierw 6 stycznia bp K. Górny powołał kolegium Kapituły, w którego gronie znaleźli się: ks. Stanisław Bełza, ks. Jerzy Buczek, ks. Ireneusz Folcik, ks. Andrzej Garbarz, ks. Władysław Jagustyn, ks. Stanisław Mac, ks. Stanisław Potera, ks. Stanisław Słowik, ks. Józef Stanowski, ks. Jan Szczupak, ks. Wiesław Szurek, ks. Stanisław Zych, a następnie 19 stycznia w uroczystość patrona diecezji rzeszowskiej, św. Józefa Sebastiana Pelczara odbyła się uroczysta instalacja wymienionych kanoników gremialnych. Wydarzenia te dały początek działalności Kapituły. Kilka lat później, 3 maja 2007 r. do jej składu powołano sześciu kanoników honorowych. Pracami Kapituły kieruje prepozyt. W Kapitule rzeszowskiej funkcję tę od początku sprawuje ks. Stanisław Mac - proboszcz parafii katedralnej.
Kanonicy rzeszowscy spośród reszty duchowieństwa wyróżniają się specjalnym strojem chórowym. Stanowi go czarna sutanna z guzikami i obszywkami koloru fioletowego, rokieta, biret z fioletowym pomponem, mantolet koloru fioletowego, łańcuch z dystynktorium w kształcie krzyża maltańskiego z podobizną św. J. S. Pelczara oraz pierścień. Strój ten obowiązuje kanoników podczas uroczystości kościelnych, zwłaszcza tych z udziałem biskupa. Od 19 stycznia 2004 r. Kapituła Katedralna zarządza diecezjalnym odznaczeniem „Bene merenti”.