W emeryturach i rentach wciąż funkcjonuje określenie „starego portfela”, ale w 2010 r. odejdzie ono do lamusa.
Stary portfel oznacza emerytury i renty ustalone od kwoty bazowej niższej od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w okresie, kiedy świadczenie było ustalane. 16 lipca 2004 r. zdecydowano o podwyższeniu tych emerytur i rent, a zatem zdecydowano zlikwidować krytykowaną od lat niesprawiedliwość.
Wszystkie emerytury i renty z tytułu niezdolności do pracy, przysługujące na podstawie ustawy z 16 lipca 2004 r. (o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), które zostały obliczone od kwoty bazowej niższej od 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia, będą przeliczane przy uwzględnieniu nowych wyższych kwot bazowych. Zlikwidowanie starego portfela nie nastąpi od razu. Proces ten jest przewidziany na kilka lat.
W pierwszej kolejności podwyżka tych świadczeń będzie dotyczyć osób najstarszych, tzn. urodzonych przed 1930 r. Ich świadczenia będą wyrównywane w dwóch etapach: w marcu bieżącego roku oraz w marcu przyszłego roku. W tym roku kwota bazowa dla nich będzie wynosić 96,5 proc. przeciętnego wynagrodzenia do ustalania wysokości świadczenia w dniu jego przyznania; w 2006 r. będzie ona wynosiła 100 proc. Obliczono, że przeciętna podwyżka wyniesie ok. 41 zł.
Świadczeniobiorcy urodzeni po 1929 r. otrzymają „wyrównanie” w czterech etapach, ale pierwszy nastąpi dopiero w marcu 2007 r. Wówczas ich świadczenie będzie przeliczone od kwoty bazowej, która będzie stanowić 94,5 proc. przeciętnego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia emerytury lub renty podczas przyznania świadczenia. Kwota bazowa będzie wzrastać z każdym rokiem:
- w 2008 r. będzie to 96 proc.,
- w 2009 r. - 98 proc.,
- w 2010 r. osiągnie 100 proc.
Obliczono, że przeciętny wzrost emerytur i rent w latach 2007-2008 wyniesie 16 zł, zaś w latach 2009-2010 wzrosną one o 22 zł.
Świadczenia te będą przeliczane z urzędu, oznacza to, że nie trzeba składać wniosków do ZUS. Jeśli wypłata świadczenia jest z jakiegoś powodu wstrzymana, to przeliczenie według nowych zasad nastąpi po wznowieniu wypłaty.
Podwyżka obejmie również prawo do renty rodzinnej. Najpierw ponownie zostanie obliczone świadczenie, które przysługiwałoby zmarłemu, tzn. według nowych zasad. Dopiero od niego kwota przysługująca żyjącemu świadczeniobiorcy, bo - zgodnie z ustawą - renta rodzinna:
- dla jednej osoby wynosi 85 proc. świadczenia, które by przysługiwało zmarłemu,
- dla dwóch osób - 90 proc.,
- dla większej liczby uprawnionych - 95 proc.

Dodatki dla najbiedniejszych

W tym roku nie będzie powszechnej waloryzacji emerytur i rent, ale osoby, które pobierają świadczenie niższe od kwoty najniższej emerytury - obecnie 562,58 zł lub renty - obecnie 432,74 zł, otrzymają jednorazowo 100 zł lub 75 zł. 100 zł otrzymają ci, którzy pobierają emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy albo renty rodzinne, natomiast 75 zł otrzymają osoby pobierające renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Dodatek 100 zł otrzymają również rolnicy pobierający emerytury lub renty w kwocie nie wyższej niż emerytura podstawowa, a ta równa jest wysokości najniższej emerytury pracowniczej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i wynosi 562,58 zł.

Rekompensata za brak waloryzacji

W tym roku nastąpi również wypłata rekompensaty za wstrzymaną w 2002 r. waloryzację dodatków kombatanckich oraz pieniężnych świadczeń dla żołnierzy zastępczej służby wojskowej, osób deportowanych do pracy przymusowej lub osadzonych w obozach pracy. Rekompensata przysługuje za okres od 1 czerwca 2002 r. do końca stycznia 2005 r. i jest nią suma comiesięcznych niedopłat wraz z ustalonymi odsetkami za każdy dzień zwłoki.

Nowa kwota bazowa i podstawa wymiaru

Od 1 marca br. obowiązuje też nowa kwota bazowa. W związku z tym osoby, które po tej dacie złożą wniosek o rentę lub emeryturę, otrzymają ją obliczoną już według nowej kwoty bazowej, która wynosi teraz 1903,03 zł.
Od pierwszego marca br. wzrasta też podstawa wymiaru renty przyznanej zgodnie z ustawą o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych. Podstawa ta wzrasta od 111,75 zł do 1536, 39 zł. Oznacza to, że renty inwalidów wojennych i wojskowych wzrosną w niektórych przypadkach o ponad 100 zł.

Uwaga: Redakcja nie udziela indywidualnych porad prawnych.