Ostatnio sporo mówi się na temat starości i dyskryminacji osób starszych ze względu na wiek. Kielce były jednym z ośmiu polskich miast, w których prowadzono 3-miesięczne badania ankietowe na ten temat, a projekt pt. STOP dyskryminacji osób starszych, realizowany przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce, koordynowało w Kielcach Towarzystwo Dobroczynności (TD).
Problem został poddany analizie w odniesieniu do czterech obszarów, jakimi są: rynek pracy, ochrona zdrowia, partycypacja społeczna i pomoc społeczna. Wyniki badań, dyskusje i wnioski stały się przedmiotem ogólnopolskiej konferencji w Urzędzie Wojewódzkim, pod hasłem STOP dyskryminacji ze względu na wiek. W związku z Dniem Seniora TD udzielało porad oraz informacji na stoisku zorganizowanym przy ul. Sienkiewicza.
- Te osoby, które postrzegają siebie jako starsze (niekiedy dzieje się tak już powyżej 40. lub 50. roku życia) potrzebują wsparcia i znacznie lepszego przepływu informacji o tym, jak można lepiej zorganizować sobie życie - mówi Urszula Radziszewska, prezes TD.
Dlaczego to takie ważne? Otóż w ciągu ostatnich 50 lat odsetek osób starszych w Polsce wzrósł dwukrotnie. Według prognoz GUS-u, w 2020 r. osób starszych będzie ok. 26,4%, a zatem co 4. mieszkaniec Polski będzie seniorem.
Wraz ze starzeniem się społeczeństw negatywne skutki dyskryminacji ze względu na wiek stają się coraz bardziej widoczne. Są one odczuwane zarówno w wymiarze jednostkowym, jak i społecznym. Mówi się obecnie o różnych rodzajach dyskryminacji. Dyskryminacja bezpośrednia występuje wtedy, gdy osoba traktowana jest gorzej niż inna ze względu na wiek. Przykładem mogą być ogłoszenia o pracę typu: „zatrudnimy osobę w wieku 25-35 lat” lub wykonywanie bezpłatnych badań tylko do określonego wieku. O dyskryminacji pośredniej mówimy wtedy, gdy pozornie neutralne warunki, kryteria lub praktyki stosowane są na równi wobec wszystkich, lecz w sposób szczególny dotykają konkretną grupę wiekową. Przykładem może być komunikacja miejska z brakiem autobusów niskopodłogowych czy bariery architektoniczne. Natomiast dyskryminacja zwielokrotniona występuje w przypadku nakładania się na siebie kilku jej przyczyn: wieku, płci, rasy, niepełnosprawności itp.
Tak więc w różnych okolicznościach i w różnym wieku możemy usłyszeć, że jesteśmy na coś „za starzy”. W codziennych sytuacjach wiek staje się barierą bądź przyczyną lekceważenia w trakcie poszukiwania pracy, w szpitalu i przychodni, w banku, urzędach, na ulicy czy w sklepie. Dość zaskakujące są wyniki opracowanej ankiety, z których wynika m.in., że gorsze traktowanie osób starszych ze względu na wiek przejawia się w największym stopniu ze strony komunikacji miejskiej (51%), a zaraz potem - placówek służby zdrowia (44%), których opiekuńcze funkcje wiążą się przecież dogłębnie z ideą pracy personelu medycznego.
Nieprzyjazny dla osób starszych jest nowoczesny, zmieniający się w zawrotnym tempie świat, w którym młodzi czują się jak ryby w wodzie. A starsi? Trudno nauczyć się obsługi telefonu komórkowego (choć bardzo się tego chce), gdy cyferki są takie maleńkie - żaliła się jedna z ankietowanych respondentek. Problemem są zbyt krótkie zielone światła, mała czcionka urzędowych pism, brak ławek dla odpoczynku. Nagromadzenie takich przeszkód, jak np. nieprzystosowana komunikacja, bariery architektoniczne, niezrozumiałe procedury w urzędach - powoduje, że wyjście z domu i załatwienie jakiejkolwiek formalności to dla starszej osoby stres.
Władze lokalne powinny, a wręcz muszą mieć tego świadomość, aby podjąć działania na rzecz podniesienia jakości życia osób starszych. Warto zatem zwrócić uwagę i popierać: życzliwe urzędy i przyjazną komunikację, organizacje działające na rzecz seniorów, szeroki dostęp do lokalnych informacji oraz promowanie wolontariatu.

Czy wiesz, że:

Polska, podobnie jak inne kraje UE, wprowadziła zakaz dyskryminacji ze względu na wiek w sferze zatrudnienia - przepisy te weszły w życie w 2004 r.
Do kodeksu pracy dodany został nowy rozdział: Rozdział II a - Równe traktowanie w zatrudnieniu. Zatem pracodawca, który odmawia zatrudnienia tylko ze względu na wiek (a nie np. kwalifikacji), narusza prawo. Jednak o nowych przepisach nie wiedzą ani starsi, ani pracodawcy.

W ramach programu STOP dyskryminacji powstał serwis internetowy poświęcony tematyce dyskryminacji ze względu na wiek: www.senior.info.pl Partnerem serwisu jest Forum 50+Seniorzy XXI wieku! - płaszczyzna współpracy kilkunastu organizacji seniorskich z całej Polski.

Dodatkowe informacje: Beata Tokarz, Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce, ul. Marszałkowska 6/6, 00-590 Warszawa, tel.: (0-22) 622-01-22 wew. 20; e-mail: beatat@filantropia.org.pl